أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

125

قانون ( فارسى )

مخلوط شود و بيمار بخورد . اما مواظب باش نكند خون بيمار غليظ باشد و تو رب عناب ، يا عدس به بيمار بدهى كه كار از بد بدتر مىشود . در علاج سردى بخشيدن به بدن بيمار ، آب‌پز عدس كه بسيار سرد شود و آب كاهوى بسيار سردشده خوب است . آب سرد بسيار سرد هم خوب است و اگر ديدى كه مانعى نيست آن‌قدر آب سرد بخورد تا به لرزه درمىآيد و رنگش به سبزرنگى مىزند . كه ممكن است از اين آب خوردن كذايى شفا يابد . ممكن است در بعضى حالات ، تب خونى به تب بلغمى تبديل شود . قرص گل و امثال آن را استعمال كن ! اين علاج تب بلغمى ناشى از تب خونى كه بايد قرص گل و امثال آن را به بيمار بدهند ، از ابتكارات يكى از طبيبان پيشينه است ؛ اما آقايى در اين اواخر مىفرمايند خودم فكرش را كرده‌ام . آبجو در علاج تب‌دار تب خونى بسيار مفيد است ، بايد وقتى كه آبجو مىخورند شكمشان نرم باشد . بهترين وقت آبجوخورى وقتى است كه جوشش و غليان خون شدت مىيابد و بيمار به حالت افسردگى افتاده و بدنش شعله‌ور شده و دلش پياپى مىتپد . اين را نيز بدان ! كه اگر تنها كوشش كنى كه بدن بيمار را سردىبخشى و رگ‌زنى و از اسهال اهمال كنى ، بندآمدنيها افزايش مىيابند و خلط بيشتر حبس مىشود و در نتيجه عفونت خلط افزايش يافته و حرارت بيش از پيش بر بدن چيره مىگردد . اگر خواستى كه بيمار را از خلط و مادهء صفرائى پاكسازى كنى ، نيروى بدنى و ناتوانى بيمار را در نظر داشته باش و داروى اسهال دادن صفرا را برحسب قوت و ناتوانى بيمار تقدير كن ! همراه داروهاى اسهالى رساننده‌هاى خلط خام به بيمار بده كه ممكن است خلط خام سبب عفونت خون شده باشد . بعد از پاكسازى لازم و قرصهايى مانند : قرص كافور و قرص تباشير تجويز كن كه بيمار بخورد . اينك چندين قرص خوب در علاج تب خونى كه تركيباتشان از قرار زير است : نسخه : تباشير به وزن سه درهم ، بزر خرفه به وزن پنج درهم ، بزر خيار چنبر خوردنى به وزن چهار درهم ، تخم كدو به وزن شش درهم ، صمغ عربى ، كتيرا و نشاسته از هريك به وزن سه درهم ، رب شيرين‌بيان به وزن هفت درهم . همه را درهم قاطى كن و درهم بسرش و قرص از آن بساز ! نسخهء ديگر : بويژه اگر بيمار كبدش ناتوان باشد اين قرص بسيار خوب است . گل محمدى به وزن سه درهم ، آب افشرهء زرشك به وزن دو درهم ، بزر خيار چنبر خوردنى ، بزر خيار ، بزر خربزه ، بزر خرفه و تباشير از هريك به وزن يك درهم ، صمغ عربى ، كتيرا و نشاسته از هريك به وزن نيم درهم ، راوند چينى ، زعفران و كافور از هريك به وزن يك چهارم درهم . همه را درهم قاطى كنند و بسرشند و قرص سازند .